Grootste verduurzamingsplannen voor een kleine, maar betrokken gemeenschap

In Gortel, een buurtschap van zo’n dertig huizen aan de rand van het Kroondomein bij Emst, staat een kapel die al meer dan een eeuw het gezicht van de gemeenschap vormt. “Als je Gortel in komt rijden, is dat gewoon het eerste wat opvalt,” zegt Martin Schouten, bestuurslid van Vereniging het Mosterdzaadje. “Mensen genieten daarvan.” Het gebouw dateert uit 1916 en is ondanks zijn uitstraling hard toe aan een grondige verduurzaming.

Rijke geschiedenis

Het Mosterdzaadje bestaat ruim 135 jaar. De vereniging ontstond in 1890 als evangelisatievereniging, omdat bewoners van het afgelegen Gortel in de winter nauwelijks de weg naar Emst konden bereiken. Er kwam een gebouwtje voor kerkdiensten, dat al snel ook als school ging dienen. Martin vertelt hoe het destijds gefinancierd werd: “Een voorganger van destijds reisde het land door tot in Amsterdam en verzamelde overal guldens en rijksdaalders.” Die gemeenschapszin is nooit verdwenen. Inmiddels heeft de school al jaren een eigen onderkomen, maar de groei ging hard. Van soms nog geen twintig leerlingen, driemaal op het randje van sluiting, tot ruim honderdtwintig kinderen. “We hebben zelfs een leerlingstop moeten invoeren,” vertelt Martin, “omdat het gewoon niet meer paste.”

Behoud en vernieuwing

Die groei maakt een nieuw schoolgebouw noodzakelijk. Het verenigingsbestuur zag daarin een kans: door de nieuwbouw fysiek aan de kapel te koppelen, kunnen ze meters besparen en tegelijkertijd de kapel verduurzamen. Want de kapel zelf vraagt al langer om aandacht. “We zaten al jaren tegenaan te hikken: hoe gaan we dit pand voor de toekomst behouden?” legt Martin uit. Er is geen isolatie in het dak, niet in de muren, niet in de vloer. De energiekosten lopen op en ook de staat van het gebouw vraagt om een serieuze aanpak. “Het dak moet sowieso vernieuwd worden, de muren moeten geïsoleerd. Het is een forse ingreep, want er is qua verduurzaming eigenlijk bijna niets aan gedaan.” Door de kapel nu grondig aan te pakken, is het gebouw weer toekomstbestendig en kan het de gemeenschap de komende tientallen jaren blijven dienen.

Soepel traject

De DUMAVA-subsidie was een logische stap, maar het aanvraagproces is niet eenvoudig en tijdrovend. “Je bent in zo’n verbouwingsproces sowieso zelf al heel veel aan het uitzoeken en doen, dan is het fijn als je dingen kunt uitbesteden,” zegt Martin. “We vonden het fijn dat er professionals aan meewerken die het voor je uitzoeken.” Martin kende Subsidiegezocht al van een eerder project voor zijn werk. “Dat heb ik ingebracht in onze bestuursvergadering. Toen zeiden ze meteen: jij hebt al ervaring met deze partij, dus laten we dit oppakken.” Hij nam contact op met Erik-Jan Koers, en het traject kwam op gang. Een energieadviesrapport werd opgesteld, de DUMAVA-subsidie aangevraagd en toegekend.

“De contacten verlopen prettig en soepel,” zegt Martin. “Het meedenken, en ook gewoon aangeven wat wel en niet kan, die combinatie is fijn.” Daarnaast waardeert hij de begeleiding op langere termijn. “Van tijd tot tijd krijg ik weer een mailtje of een berichtje: zijn er nieuwe stappen of kunnen we een stap verder? Die begeleiding is gewoon heel goed.”

Alles in één keer

Naast de kapel heeft de vereniging ook het meestershuis in eigendom, dat eveneens verduurzaamd moet worden. De bouwcommissie wilde dat pas over vijf jaar oppakken, maar Martin zag dat anders: alles in één keer aanpakken. “Dan ben je er één keer vanaf en het helpt ook bij het vinden van financiering,” legt hij uit. Zijn tip aan andere organisaties: begin op tijd. “Wij waren zeer vroeg in het proces. Dat hielp ons, omdat we precies wisten wat we met het gebouw konden doen en wat betaalbaar was. Daardoor kun je alle kanten op.”

Als alles volgens plan verloopt, is de kapel straks klaar voor de komende tientallen jaren. Martin ziet het al voor zich. “Straks wordt het gebouw veel beter gebruikt, ook functioneel. En het blijft toegankelijk voor de mensen, dat is waar we het voor doen.”